نگاه قرآن مدارانه مولوی در معنوی سازی هیجان غم

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان

چکیده

از آنجا که دستمایه های عرفانی برآمده از آموزه های قرآن کریم زمینة مناسبی برای مطالعات و تحقیقات نظری و بالینی روانشناسی را فراهم آورده است بدین جهت لازم است که در آثار عرفان اسلامی همچون مثنوی مولوی از این زاویه مطالعات جدید داشت که از جمله این موضوعات کار کرد هیجانی غم در روان انسان است که مولوی در مثنوی ضمن تبیین انواع هیجانات درونی انسان موضوع غم را با نگاه تحلیلی و با پیشتوانه معرفتی که از قرآن کریم دارد دقیق وارسی می کند و در مواردی به جای حذف غم به تبع قرآن کریم رویکرد معنوی سازی آن را دنبال می کند و در این جهت ملاک ها و اصولی را مطرح می کند که هیجان غم نه تنها مُخِلّ حرکت کمالی انسان نباشد بلکه تبدیل به عاملی پرشور در قرب به خداوند گردد. در این واکاوی های جزء جزء مولوی، در عوامل غم و طرح راهکارهای قاعده مند، اطلاعات ذی قیمتی در حوزة «معرفت نفس» است که نباید از مطالعات روانشناسی دست یابی به چنین نتایجی را انتظار داشت. مولوی در مثنوی برای معنوی سازی فرآیند هیجانِ غم، شیوه های «مهار»، «تعدیل»، «تنظیم» و «تبدیل» غم را مطرح می کند و مبنایِ همة این شیوه ها را مطابق تعالیم قرآن کریم بر معرفت از «بُعد معنوی خود» استوار می کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Quran oriented Rumi's spiritual emotion of sadness

نویسندگان [English]

  • eshagh toghyani 1
  • taqi ajyh 2
چکیده [English]

As the mystical knowledge taken from the Holy Qur’an provides a suitable ground for research into theoretical and clinical psychology, it seems essential to investigate the works of Islamic mystics such as Moulavi’s Mathnavi from this new perspective. One of these mystical issues is the emotional function of sadness in human’s soul (psyche), which Moulavi, discussing kinds of human’s internal emotions, reflects on it within an analytical view point according to his rich knowledge of the Qur’an. In some cases, rather than overlooking sadness, he, following the Qur’an, tries to spiritualize it. In this direction, he suggests principles and procedures for spiritualization of sadness which prove not only sadness is not an obstruction for human completion, but also becomes a motivating enthusiasm for man’s proximity to God. In Moulavi’s detailed analyses of causes of sadness and the principled procedures that he suggests, there is invaluable information on “self-knowledge” which cannot be expected from psychological studies to achieve. Moulavi, in his Mathnavi states procedures such as ‘controlling’, ‘moderating’, ‘managing’, and ‘converting’ for spiritualization of sadness, and following Qur’anic teachings, bases all these on knowledge of ‘spiritual aspect’ of self.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Glorious Qur’an
  • Emotional process of sadness
  • Spiritualization
  • Moulavi