باز نگری ِریشه وساخت فارسیِ سه واژه قرآنی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین

2 استادیار دانشگاه گیلان

چکیده

 ماهیت متفاوت زبان عربی که زبانی اشتقاقی است ازجهت اشتمالش بر الگوهای آوایی و قالب‌های صرفی خاص وتغییرات بابهای فعلی وصیَغِ اسمی-اعم از مشتقات و جمع‌های مکسّر و دیگر ساختها- سبب می‌شود که واژه‌های بیگانه/دخیل، گاه چنان دستخوشِ تحول وتنوع می شوند که خاستگاه و ریشه‌هایِ آنها و مسیرهای دگرگونی صرفی و مفهومی‌شان پوشیده بمانَد و ردیابی اصل و فرع واژگان برای محقق دشوار شود.
از دیرباز کسانی چون جوالیقی، سیوطی، خفاجی و دیگر زبانشناسان و لغویان درباره واژگان اقتباسی و وضع تحول و تعریب آنها تحقیقات ارزشمندی را به میراث گذاشتند. پژوهش‌های دقیق و روشمند خاورشناسان درباره زبان عربی، زبان قرآن وواژه های دخیل درقرآن، از نیمه دوم سده نوزدهم ضمن بهره گیری از میراث گذشتگان، اشتباهات نظام‌مند و روشمند آنها را نشان داده‌اند و تحولی بنیادی در علوم ریشه‌شناسی و تبارشناسی واژه های قرآنی، ایجاد کرده اند.
  یکی از پژوهش‌های ارجمند دراین حوزه، کتاب «آرتورجفری» است که ازحیث روش‌شناسی ؛ دقیقتر و از جهت تعداد واژه‌های دخیل، بسیار چشمگیراست. وی بیست وهفت واژه‌ی قرآن را فارسی دانسته است. در چند دهه اخیر کتب و مقالات بسیاری دراین باب نوشته شده است.
با اینهمه به نظر می رسد که بررسی‌های موجود درباره‌ی سه واژه ی «صِهْر، صَکّ و اَوْزار» ناقص و اشتباه است. سیطره‌ی سنت واژه شناسی، سنت ترجمه و تفسیر و شباهت‌هایِ رهزنِ شکلی و وزنی و دیگر ویژگیها، اسباب این اشتباهات‌اند. سعی ما دراین تحقیق این است که با مرور فرهنگها و ترجمه‌ها وتفاسیر و تامل درساخت این واژه‌ها وجوه مغفول آنها را باز می‌نماییم.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of the Persian Origin and Construction of Three Quranic Words

نویسندگان [English]

  • Reza Samizadeh 1
  • Alireza Nikouei 2
چکیده [English]

The different nature of Arabic language, which is derivative, sometimes makes the foreign words to change so much that their origins and stems and their morphological and conceptual paths of transformation stay latent, and tracing of the original and the derivations comes to be difficult for the researcher.
From ancient times to the present, the linguists and the philologists have left a legacy of valuable research on the borrowed words and their condition of evolution and Arabicizing. From the second half of the nineteenth century on, the orientalists with their new research on Arabic language,­ the language of Quran and the words involved in Quran, have simultaneously benefited from the legacy of the past and shown their systematic and methodical mistakes, and therefore they caused a fundamental development in the sciences of etymology and genealogy of Quranic words. One of the venerable researches in this area is the book by Arthur Jeffery which is more precise from the viewpoint of methodology, and more impressive in the number of its foreign words.
However, it seems that the existing studies on the three Quranic words (Sehr, Sakk, Aowzar), in three particular Quranic verses, are incomplete and incorrect. The traditional terminology, tradition of translation and Hermeneutics, and the misleading similarities of these words in form and rhythm are among the main reasons of the incidence of these mistakes. Through studying dictionaries, translations, and Hermeneutics together with the contemplation on construction of these words, this thesis is to disclose their disguised aspects.

کلیدواژه‌ها [English]

  • borrowed words
  • Quran
  • etymology
  • Sehr
  • Sakk
  • Aowzar