تطبیق عناصر زیبایی شناسی قرآن کریم با نظریه هنجارگریزی نحوی نمونه مورد پژوهانه: سوره مبارکه «کهف»

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

چکیده

سبک‏شناسی، به عنوان یکی از روش‏های تحلیل متون ادبی امروزه بیشتر بر پایه «هنجارگریزی» استوار است. این نظریه که گاهی از آن با عناوینی چون «انحراف از نُرم» یا «عدول از زبان معیار» یاد می‏شود، یکی از مهمترین یافته‏های صورتگرایان روس است و تأکید آن بر تمایز یک اثر ادبی از صورت عادی زبان است. از آن جمله می‏توان به هنجارگریزی در عرصه دستور زبان یا همان بخش نحوی آن اشاره کرد که به شکل جابجایی ارکان جمله و دخل و تصرف در آن نمود پیدا می‏کند.قرآن کریم که نمونة کامل سخن و در اوج فصاحت و بلاغت است، دارای جنبه‏های مختلف زیبایی ادبی است. با این پیش‏فرض، پژوهش حاضر کوشیده است تا با پاسخ دادن به پرسش‏های زیر گوشه‏ای از زیبایی‏های پنهان در این کتاب شگرف و اعجاز ادبی آن را در حد توان آشکار نماید.- کدام‏یک از روش‏های هنجارگریزی نحوی در قرآن کریم کاربرد و بسامد بیشتری دارد؟
- این روش‏ها چه اهداف زیبایی شناختی و معناشناسانه‏ای را دنبال می‏کند؟
- تأثیر فرایند مذکور در ارتقای سطح زبانی متن چقدر است؟
بدین منظور سورة مبارکة «کهف» از دیدگاه هنجارگریزی نحوی و با روش توصیفی - تحلیلی به عنوان جرعه‏ای از دریای بی‏کران کلام الهی مورد بررسی قرار گرفته است.نتیجة تحقیق نشان می‌دهد که تقدیم و تأخیر هدفمند ارکان جمله، با اهدافی چون اهتمام و اختصاص؛ حذف، برای درگیر نمودن ذهن مخاطب و برانگیختن احساسات و تخیل وی؛ اضافه که موجب اضافه شدن معنا و تقویت و تأکید مطلب می‏گردد؛ و گونه‏های مختلف التفات در ضمایرکه باعث تغییر سبک یکنواخت متن می‏شود و نیز خواننده را به پیگیری، تفکر و یافتن اسرار متن وامی‏دارد، از پر بسامدترین نمونه‏های هنجارگریزی نحوی در این سورة مبارکه بشمار می‌آیند که موجب برجسته سازی متن آن گردیده و به تبع آن معانی ویژه‏ای را به مخاطب القا نموده‌اند.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of Aesthetic Features of the Holy Qur'an with Syntactic Deviations Theory: the Case of Sura "Al-Kahf

نویسندگان [English]

  • q mokhtari 1
  • Gholam-Reza Shanaghi 2
چکیده [English]

Stylistics as one method for the analysis of literary texts is nowadays mostly based on "deviation". This theory, sometimes referred to as "diversion from norms" or "deviation from standard language", is one of the main findings of the Russian formalists and its emphasis is on differentiation of literary works from normal language. Deviation from syntax or grammatical forms is one type of this deviation represented in the form of movements of different parts of the sentence and manipulating them. The Holy Qur'an which is the most perfect example of speech and is at the peak of rhetoric and eloquence displays various aspects of aesthetic features. Against this background, the present study tried to reveal the hidden beauties of this wonderful, literally miraculous book as much as possible by answering the following questions:  Which one of the methods of syntactic deviation is used more frequently in the Holy Qur'an?                What purposes do these aesthetic and semantic features pursue?            What is the impact of such a process on promoting the language of the text? To this end, the descriptive-analytical method was adopted to study the syntactic deviations in Sura "Al-Kahf" as a drop in the ocean of infinite divine speech. The findings of this study shows that the purposeful progress and delay of elements of a sentence aiming at dedication; deletion, to engage the readers' mind, and to stimulate his imagination and emotions; addition, which adds to the meaning and emphasis of the message; and different types of attention in pronouns, which results in a stylistic change in monotonous texts and persuades the reader to follow them, to think and try to find the mysteries of texts were the most frequent examples of syntactic deviations in this holy sura, highlighting its text and consequently inspiring special meanings in the audience.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Qur'an
  • Sura Al-Kahf
  • syntactic deviation
  • aesthetic features