بررسی معناشناسانه استهزا با تاکید بر همنشینی ها وجانشینی ها

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیئت علمی دانشگاه اراک

2 دانشجو دکترا الهیات اراک

چکیده

واژه پژوهی از روش‌های مورد استفاده در تفسیر موضوعی برای کشف و استخراج نظریه قرآن  می‌باشد. که امروزه مورد توجه زیادی واقع شده، به ویژه در علم زبانشناسی و در حوزه معناشناسی؛زیرا از طریق این شیوه می‌توان در شبکه معنایی قرآن با بررسی واژگان در سیاق آیات به معنای جدیدی از واژه دست یافت که با معانی قبلی و خارج از شبکه قرآن اگر چه در مواردی هم‌پوشانی داشته، در مواردی نیز یک معنای نو و ابداعی که مختص دیدگاه قرآن است، ارائه می‌دهد. که این معنای جدید منجر به توسع معنایی 1واژه می‌شود.
هدف از پژوهش حاضر بررسی واژه استهزا با روش توصیفی- تحلیلی  با استفاده از مطالعات  واژه‌شناسانه از طریق لغت و تحلیل هم‌نشینی2 واژه‌ها در کنار یکدیگر و جانشینی3 است. به صورت بررسی این واژه و مشتقات آن در قرآن با تحلیل محتوایی آن بر پایه مطالعات درون متنی قرآن با توجه به سیاق آیات می‌باشد.یافته‌های قرآنی نشان داد: واژه استهزا با پاره‌ای از مفاهیم اعتقادی و اخلاقی ارتباط معنایی دارد و همین امر منجر به توسعه معنایی واژه در قرآن شده است. گرچه معنای لغوی مستخرج از کتب لغت تحت عنوان تمسخر و تحقیر در قرآن نیز به کار رفته است. امااز آنجا که توحید محور اصلی آیات قرآن است. بنابراین واژه‌ها در پرتو آن معنایی جدید می‌یابند. و واژه‌گان ترکیبی جدیدی مثل استهزا خدا، مطرح می‌شود. از هم‌نشینی استهزا با واژگان کفر و نفاق و ایمان و جانشینی آن با واژگان سخر و ضحک مکشوف شد که در دیدگاه قرآنی با دو نوع استهزا ممدوح و مذموم مواجهیم. که اولی جهت تربیت و آگاهی  از سوی خدا و مومنان در مقابل استهزا کافران و به نوعی مجازات اینان است و دومی برای تحقیر و بی‌اعتنایی از سوی کافران و منافقان صورت می‌گیرد. این روابط معنایی با ظرافت‌های ادبی و تصویرپردازیهای هنری از معقول به محسوس و سایر آرایه‌های ادبی و آوایی، برجسته سازی و دارای وضوح معنا و زیبایی ساختاری و محتوایی گردید. و این نشان دهنده انسجام و اتساق لفظ و معناست.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Semantic Analysis of Estehza Emphasizing Syntagmatic and Paradigmatic Relations

نویسندگان [English]

  • Alireza Tayyebi 1
  • malihe ramezani 2
2 student phd.teoghlogy
چکیده [English]

Word research is one of the methods used in thematic exegesis for unearthing and eliciting the Qur'anic theory, which has recently attracted a lot of attention particularly in linguistics and semantics because it can, through analyzing words in the Qur'anic semantic network, provide new meanings of words that although in cases show overlaps with prior meanings belonging to networks outside the Qur'anic one, in others it can present meanings that are innovative and specific to the Qur'anic perspective.  Such new meanings lead to the semantic expansion of words. The present study intended to analyze the word 'estehza' using a descriptive-analytical method and drawing on philological studies as well as analyzing syntagmatic and paradigmatic patterns of words.
The results indicated that the word 'estehza' has semantic associations with some creedal and moral concepts and this has been the cause of the semantic expansion of this word in the Qur'an. Although the lexical dictionary meanings 'mockery' and 'disparaging' are also used in the Qur'an, words find new meanings in the light of monotheism, which is the main axis of Qur'anic ayahs.  As a result, new compound phrases such as ridiculing (estehza) Allah emerge. The syntagmatic placement of estehza with kofr (infidelity) and nifaq (hypocrisy), and its replacement with sakhera and zaheka turned out that we have two types of approved and disapproved estehza in the Qur'an.  While the former is meant by Allah to train and inform the believers of the disbelievers' ridicule, hence a kind of punishment for them, the latter signifies the infidel and the hypocrite's belittlement and unconcernedness. These semantic relations were highlighted, clarified semantically, and beautified structurally through literary subtleties and artistic imagery from the logical to the sensible, and other literary and phonetic devices. This indicates the coherence and consistency between words and meanings.
 
 


کلیدواژه‌ها [English]

  • estehza
  • syntagmatic relations
  • paradigmatic relations
  • the Qur'an