ارتباط و پیوند شرط و جواب شرط در اسالیب شرطی زبان عربی با تکیه بر آیات قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه اراک

چکیده

  در اسلوب های شرط باید بین شرط و جواب تناسب برقرار باشد به عبارت دقیق‌تر جمله شرط باید سبب برای جواب شرط باشد؛  یعنی اولی مقدمه برای دومی باشد، همانند ارتباط مقدمه با نتیجه، یا ارتباط مسبب با سبب، اما در قرآن کریم مواردی وجود دارد که به ظاهر شرط سبب جواب نیست، که باید مورد کنکاش قرار گیرد و دلیل آن مشخص گردد. برخی معتقدند در جملههای شرطی وقوع جواب شرط متوقف بر وقوع فعل شرط است و این یک اصل است و گاهی اسلوب‌های شرطی از این اصل خارج میشوند؛ به طوری که جواب شرط مسبب از فعل شرط نیست.
 ما در این مقاله در پی آن هستیم که با بهره گیری از آیات قرآن ثابت کنیم در اسلوبهای شرطی بین شرط و جواب تناسب و ارتباط وجود دارد و جواب شرط مسبب از فعل شرط است و در آیاتی از قرآن که به ظاهر فعل شرط سبب جواب شرط نیست ممکن است جواب شرط در تقدیر باشد یا آنکه چنین آیاتی نیاز به تحلیل و بررسی دقیق دارند. یافتههای این تحقیق حاکی است که در اسلوب های شرط حتما باید بین شرط و جواب تناسب برقرار باشد و نظر برخی نحویان مبنی بر این که گاهی شرط از این اصل خارج می شود بدون توجه به معناشناسی است. در آیاتی از قرآن که به ظاهر فعل شرط، سبب جواب شرط نیست ممکن است جواب شرط در تقدیر باشد و به قصد ایجاز حذف شده است، و در برخی آیات جمله‌ای که به جای جواب شرط قرار گرفته جمله تعلیلیه (بیان علت) است.
 
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the Connection between Condition and Result in Arabic Conditional Modes Relying on Qur’anic Ayahs

نویسندگان [English]

  • Seyyed Abolfazl Sajjadi
  • Mahmoud Shahbazi
Corresponding author: Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Arak University
چکیده [English]

 
In conditional modes, the condition must be compatible with the result. In other words, the condition must be a condition for the result, that is to say, the first should be the introduction to the second, such as the relation of the introduction with the result, or a causal relationship. However, in the Holy Qur’an, there are instances where apparently the conditions do not entail the results, which require examination and explanation. Some scholars believe that in conditional sentences the occurrence of the result hinges on the occurrence of a conditional verb and sometimes the conditional modes deviate from this rule so that the result is not caused by the conditional verb. In this article, we tried to show that there is a proportion between the condition and the result, and the result is caused by the conditional verb. In the Qur'anic ayahs where the conditional verb does not cause the result, the result might have been implied, or that such ayahs need to be analyzed more meticulously. The findings indicate that there should necessarily be some relation between the condition and the result in conditional modes and the view held by some syntacticians that sometimes the condition deviate from this rule disregards semantics. In the Qur’anic ayahs that the conditional verb is not seemingly the cause of the result, the result might be implicit and deliberately deleted for the sake of brevity and in some sentential ayahs that the conditional verb is in the position of the result, the sentence is causative.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Holy Qur’an
  • syntax
  • conditional modes
  • Causal Relationship
  1. آلوسى سید محمود ،1415 ق، روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم، دارالکتب العلمیه، بیروت.
  2. ابن الصبان، محمد بن علی ،1412ق، حاشیة الصبان علی شرح الأشمونی، منشورات زاهدی ،قم.
  3. ابن عاشور محمد بن طاهر ، بدون تاریخ، التحریر و التنویر، موسسه التاریخ.
  4. الأندلسی أبو حیان ، محمد بن یوسف،2000م ، البحر المحیط، تحقیق: صدقی محمد جمیل، بیروت، دار الفکر.
  5. ابن عقیل، 1368هـ ش، شرح ابن عقیل، انتشارات ناصر خسرو، تهران.
  6. بخاری، محمد بن اسماعیل، 1391، صحیح البخاری، انتشارات شیخ الاسلام، ایران.
  7. التفتازانی، عثمان بن عمر ، بی تا، المطول، دار إحیاء التراث العربی، بیروت لبنان.
  8. درویش محیى الدین،1415 ق، اعراب القرآن و بیانه، دارالارشاد ،سوریه.
  9. رازی فخر الدین ، 1420ق، مفاتیح الغیب، دار احیاء التراث العربى بیروت.
  10. زمخشرى محمود ، 1407 ق ،الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل ، دار الکتاب العربی، بیروت.
  11. طباطبایی، محمد حسین،1417 ق، المیزان فى تفسیر القرآن، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه، قم.
  12. عباس حسن ،1383هـ ش، النحو الوافی، ناصر خسرو، طهران.
  13. عکبرى عبدالله بن حسین، بی تا، التبیان فى اعراب القرآن، بیت الافکار الدولیه، عمان- ریاض.
  14. فاضل سامرایی،2007م، معانی النحو، دار إحیاء التراث العربی، بیروت، لبنان .
  15. طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن، 1377 ش، جوامع الجامع، ترجمه احمد امیری شادمهری، ناشر: بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى ، مشهد
  16. المدنی السَّیِّد علی صدرالدین، ش1389، الحدائق الندیه فی شرح الفوائد الصمدیة، تحقیق سید ابوالفضل سجادی، انتشارات ذوی القربی، قم