بینامتنیت قرآنی در طرب المجالس براساس نظریة ژرارژنت

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

2 عضو هیات علمی دانشگاه ازاد واحد دهاقان

3 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

چکیده

بینامتنیت یکی از مباحث نوین در نقد جدید است که به ارتباط و تعامل بین متون می‌پردازد. بر اساس این نظریه، متون و گویندگان آنها از یکدیگر متأثر هستند و آگاهانه و یا ناخودآگاه از سرچشمه‌های ادبی و فکری یکدیگر بهره‌مند شده‌اند. استفاده از مفاهیم و تعلیمات قرآنی از دیرباز در بین شاعران و نویسندگان فارسی زبان برای اعتبار و غنای سخن خویش مرسوم بوده است. جنبه‌های ادبی و بلاغی قرآن همراه با مفاهیم و آموزه‌های اخلاقی آن باعث این توجه شده است. طرب المجالس یکی از آثار نثر فارسی در قرن هشتم است. دوره‌ای که به‌واسطۀ تأثیر قرآن و حدیث و ادبیات عرب بر ادبیات فارسی، یکی از قابل توجه‌ترین دوران‌هاست. نویسندۀ کتاب توانسته با استفاده از آیات و احادیث کتاب را به-گونه‌ای اخلاقی و آموزنده تحریر کند. انس و آشنایی هروی با قرآن و معارف دینی و عرفانی در تمام این اثر به چشم می‌خورد. نویسندگان این مقاله برآنند که این ویژگی طرب‌المجالس را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند و به این سوالات پاسخ دهند: طرب المجالس به چه میزان و چگونه با قرآن رابطة بینامتنی برقرار کرده است و انگیزه‌ها و نیّات مؤلّف از برقراری گفتگو و رابطه با قرآن چیست؟ نتایج این تحقیق که به شیوة توصیفی – تحلیلی و روش نقد بینامتنیت ژرار ژنت انجام شده، نشان می‌دهد که دو نوع بینامتنیّت صریح و ضمنی در طرب‌المجالس دیده می‌شود. بیشترین بهرة نویسنده از بینامتنیت صریح است که به شکل اقتباس از آیات قرآن به اشکال و دلایل مختلف صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Qur'anic intertextuality in Tarabo l-Majales based on the Gargaret's theory

نویسندگان [English]

  • elham khodabakhshi 1
  • parisa davari 3
1 PhD Student of Persian language and literature, Dehaghan Branch, Islamic Azad University. Dehagha
3 -Assistant professor of Persian language and literature, Dehaghan Branch, Islamic Azad University . Dehaghan.
چکیده [English]

Intertexture is one of the newest debates in the new critique, which deals with communication and interaction between texts. According to this theory, their texts and their narratives are influenced by each other, knowingly or unconsciously exploiting the literary and intellectual origins of each other. The use of Qur'anic concepts and teachings has long been common among Persian poets and writers for the credibility and richness of their speeches. The literary and rhetorical aspects of the Qur'an, along with its ethical concepts and teachings, have attracted this attention. Tarab al-Mugalas is one of the works of Persian prose in the eighth century. A period in which one of the most significant periods is due to the influence of the Qur'an and hadith and Arabic literature on Persian literature. The author of the book has been able to write the book ethically and informatively using verses and hadiths. The authors of this paper intend to analyze this feature by descriptive-analytical method and method of critique of Germontan intertextuality. The results of the research show that there are two types of explicit and implicit interactions in the Tarbulamjals. The most important of the writer is an explicit uniqueness, which has been adapted from the verses of the Qur'an for various reasons.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Tarab ol-Majales
  • Quranic verses
  • Interstellar
  • Gargarest