دانشگاه اراکفصلنامه پژوهشهای ادبی - قرآنی2345-223412320261122The Tree of Immortality in the Holy Qur’an: A Comparative Study with Ancient Mythologyگیاه جاودانگی در قرآن کریم با نگاه تطبیقی در اساطیر11674081910.22034/paq.2026.2088089.4138FAعلی اکبرنظریدانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایرانفاطمهقهرمانیاستادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران0000-0001-7105-1356علیاسکندریاستادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران0000-0002-2161-4971محسنایزدیاراستادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران0000-0002-0279-3935Journal Article20260505The concept of the Tree of Immortality, as one of the fundamental archetypes, reflects humanity's existential anxiety in the face of death. Employing a descriptive-analytical method based on the framework of comparative mythology and an onto-semiotic approach, the present study investigates the semantic shift of this concept in the transition from mythological discourse to the semiotic system of the Holy Qur’an. The research findings indicate a fundamental semantic turn in the logic of revelation compared to mythology. In the mythological worldview, the quest for immortality is a material, outward, and horizontal endeavor that is ultimately subjugated by the inevitability of death. By deconstructing this grand narrative, however, the Holy Qur’an represents Shajarat al-Khuld (Tree of Immortality) not as a salvific truth, but as a sign of Satan's cognitive deception and the illusion of physical eternity. In this discursive system, man's approach to this tree is evaluated as the starting point of the descent (hubūṭ), marking the epistemological transition towards awakening, free will, and the acceptance of moral obligation. By introducing the alternative metaphor of the Good Tree (Shajarat al-Tayyiba), divine revelation redirects the futile search for an external elixir into an inward and transcendental process, thereby illustrating the evolutionary trajectory from the anxious, deterministic mythological subject to the conscious, autonomous, and purposeful Qur’anic human.<span dir="RTL" lang="AR-SA">مفهوم «گیاه جاودانگی» به مثابه یکی از کهنالگوهای بنیادین، بازتابدهنده اضطراب وجودی بشر در مواجهه با پدیده مرگ است. پژوهش حاضر با کاربست روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه چارچوب اسطورهشناسی تطبیقی و رویکرد نشانهشناسیِ هستیشناختی، به واکاوی دگردیسی معنایی این مفهوم در گذار از گفتمان اساطیری به نظام نشانگانی قرآن کریم میپردازد. یافتههای پژوهش حاکی از یک چرخش معنایی بنیادین در منطق وحی نسبت به اسطوره است؛ بدینگونه که در جهانبینی اساطیری، جستجوی جاودانگی تکاپویی مادی، برونسو و افقی است که مقهور جبر فناپذیری میگردد. در مقابل، قرآن کریم با واسازی این کلانروایت، ترکیب «شجرة الخلد» را نه به عنوان حقیقتی نجاتبخش، بلکه در مقام نشانهای از فریب شناختیِ شیطان و توهم خلود جسمانی بازنمایی میکند. در این نظام گفتمانی، رویکرد انسان به این درخت، نقطه آغاز «هبوط» و سرآغازِ گذار معرفتشناختی به سوی بیداری، اختیار و پذیرش تکلیف ارزیابی میشود. کلام وحی با معرفی استعاره جایگزینِ «شجره طیبه»، جستجوی نافرجام اکسیر بیرونی را به فرایندی درونسو و استعلایی تغییر جهت داده و سیر تکاملِ سوژه مضطرب و جبرگرای اساطیری به انسان آگاه، مختار و هدفمند قرآنی را تبیین مینماید.</span>https://paq.araku.ac.ir/article_740819_7d8d8eba6d0cca0b7d8e942d20f5125f.pdfدانشگاه اراکفصلنامه پژوهشهای ادبی - قرآنی2345-223412320261122A Semiotic Analysis of the Story of Prophet Ibrahim (AS) in the Holy Qur’an Based on Roland Barthes's Theory of the Five Codesواکاوی داستان حضرت ابراهیم(ع) در قرآن کریم با تکیه بر نظریه رمزگان پنجگانه رولان بارت173174091410.22034/paq.2026.2090116.4147FAروحاللهمعصومیانطلبه سطح چهار فقه و اصول، حوزه علمیه قم، قم، ایران0009-0003-6044-7912فاطمهصرامی فروشانیفارغالتحصیل دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات دانشگاه قم، قم، ایران0009-0007-9404-2429Journal Article20260530Roland Barthes's five-code model—hermeneutic, proairetic, semic, symbolic, and cultural—offers a rigorous framework for uncovering the hidden layers of narrative texts. Applying this model to the Qur’anic story of Prophet Abraham, a narrative deeply imbued with monotheistic doctrines and spiritual progression, this study employs a descriptive-analytical method to extract its semantic strata. The findings confirm the full applicability of all five codes. The hermeneutic code generates suspense through enigmas—the nature of the Lord, Abraham's deliverance from the fire, the divine rationale behind the sacrifice of Ishmael, and the four birds—leading the reader toward gradual revelation. The proairetic code structures a coherent sequence of actions: the quest for truth, idol-breaking, migration, angelic hospitality, and the sacrificial trial, all culminating in Abraham's attainment of the station of Imamate and his prayer for enduring monotheism. The semic code foregrounds the implicit connotations of Abraham's attributes (Khalīl Allāh, Ḥanīf, absolute submission) and of sacred locales such as Bayt al-ʿAtīq and the barren valley. The symbolic code dramatizes foundational oppositions—faith against disbelief, monotheism against idolatry, submission against rebellion, and security against fear—while the cultural code articulates enduring civilizational paradigms, including servitude, Hajj, sacrifice, and the archetype of monotheistic life.<span dir="RTL" lang="AR-SA">رولان بارت نظریهپرداز معاصر فرانسوی، با ارائه الگوی رمزگان پنجگانه (هرمنوتیکی، کنشی، معنابنی، نمادین و فرهنگی)، ابزاری دقیق برای تحلیل لایههای پنهان متون روایی فراهم آورده است. با توجه به اینکه داستان حضرت ابراهیم (ع) در قرآن، روایتی سرشار از آموزههای توحیدی و مراحل سلوک ایمانی است، پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، این داستان را بر اساس رمزگان بارت بررسی و به استخراج و تحلیل لایههای معنایی آن پرداخته است. یافتهها نشان میدهد که هر پنج رمزگان در این روایت کاملاً قابل بازیابی است. رمزگان هرمنوتیکی از طریق طرح معماهایی مانند چیستی پروردگار، سرنوشت ابراهیم در آتش، علت ذبح اسماعیل و ماجرای پرندگان چهارگانه، مخاطب را به تعلیق و سپس کشف حقیقت سوق میدهد. رمزگان کنشی، زنجیرهای پیوسته و هدفمند از افعال (جستوجوی حقیقت، بتشکنی، مهاجرت، میزبانی فرشتگان و آزمون قربانی) را ترسیم میکند که به شکلی منسجم به کنش پایانی، یعنی استقرار مقام امامت و دعای برپاداری توحید میانجامد. رمزگان معنابنی، دلالتهای ضمنی شخصیت ابراهیم (خلیلالله، حنیف، تسلیم محض) و مکانهایی مانند بیتالعتیق و وادی غیر ذی زرع را برجسته میسازد. رمزگان نمادین، تقابلهای بنیادین چون کفر/ایمان، بتپرستی/توحید، طغیان/تسلیم، و ترس/امنیت را به نمایش میگذارد. رمزگان فرهنگی نیز آموزههای فرهنگی و تمدنی چون عبودیت، حج، قربانی و الگوی زیست موحدانه در برابر نظام شرک را بازتولید میکند.</span>https://paq.araku.ac.ir/article_740914_d16f291a1f1f7ac0718186d6518d70ed.pdf