بررسی روانشناختی تشبیه در سوره ی بقره

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

تشبیه یکی از پربسامدترین اسلوب‌های ادبی قرآن به شمار می‌رود که عمدتاً برای بیان مفاهیم انتزاعی بکار گرفته شده است؛ از آنجا که این اسلوب، مورد اهتمام بسیاری از لغویان و بلاغیان بوده است؛ در این جستار تلاش می‌شود تا ابتدا رویکرد قدما پیرامون این پدیده و نگاه ناقدان معاصر به این رویکرد، مورد بررسی قرار گیرد و برآنیم تا ضمن بررسی و نقد نگاه قدما به تشبیه، رویکردی ارائه دهیم تا در تحلیل تشبیه در کنار توجه به تناسب و تطابق بیرونی و حسی بین طرفین تشبیه، به بافت کلام و تناسب روانشناختی بین آنها نیز توجه شود. چرا که معتقدیم هر واژه و هر جمله در کنار معنای لغوی خود، دارای ظرفیت عاطفی و هیجانی ویژه‌ای است که از نظامی وراء نظام زبان بر این نظام تحمیل شده که صفوی از این نظام با عنوان نظام شناختی یاد می‌کند و آزگود (osgood) آن را معنای تلویحی (connotative meaning)  می‌نامد که متأثر از بازخوردها و نگرش‌ها است.  با بررسی این رویکرد در سوره‌ی بقره دریافتیم که گفتمان قرآن در بافت‌های گوناگون و با توجه به نوع مخاطب متفاوت است و تصاویر و واژگانی که برای این موارد انتخاب شده‌اند، ظرفیت‌های عاطفی و هیجانی بالایی دارند. یافته‌های پژوهش ضمن تأیید رویکرد ارائه شده، نشان می‌دهد که در تبیین تشبیهات قرآنی نباید نگاه جزئی و بریده از متن به آن‌ها داشت بلکه باید آن‌ها را به بافت متن ارتباط داد و به ایفای نقش و کارکردشان در ضمن ساختار عام یا تصویر کلی پرداخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Psychological study of metaphor in the Sura Baqara

نویسندگان [English]

  • Ahmad Reza Heidaryan Shahri 1
  • Hamid Sabahi Garaghani 2
چکیده [English]

Metaphor is the most frequent literary style in the Quran that is applied mainly to express abstract concepts. Since this method has been used by many lexical and communication experts, this paper attempts to examine this phenomenon and looks at the ancient approach and the contemporary critics of this approach and we intend to review and critique the views of the ancients to Metaphor, and present an approach to focus on Proportion and external and Intuitive adaptation between sides of the metaphor. we believe that every word and every sentence with its lexical meaning, has emotional and affective disorder, which is beyond the capacity of a particular language structure imposed on it. Safavi calls this system as cognitive system and Osgood calls it connotative meaning, which is influenced by the attitudes and perceptions. In this paper we attempt to deal with the same approach in case studies of Surah Baqarah. With our review of this approach we found that the concepts of Sura Baqara are different due to various structures and according to the type of audiences and also the Images and words that have been selected for these images, have high emotional and affective capacities.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Sura Baqara
  • metaphor
  • Context
  • psychology