نگاهی نو به ارائه جزئیات در قرآن کریم بر اساس زبان شناسی نقشگرا

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان‌شناسی دانشگاه سمنان

2 کارشناس ارشد زبانشناسی دانشگاه سمنان

چکیده

تاکنون بررسی‌های زبان‌شناختی بسیاری درباره قرآن کریم صورت گرفته است که عمدتاً در زمینه معنی‌شناسی و تجزیه و تحلیل متن قرآن (تحلیل گفتمان قرآن) بوده است. این پژوهش قصد دارد تا جزئیات ارائه شده در دو سوره از قرآن کریم را با رویکردی نو بررسی کند. برای این منظور با تکیه بر رویکرد نقش‌گرایی هالیدی به بررسی افزوده‌های حاشیه‌ای سوره‌های مبارکه مائده و یوسف به عنوان نمونه های سوره‌های مدنی و مکی می‌پردازیم. در دستور نقشگرای نظام‌مند مطرح شده توسط هالیدی، افزوده‌های حاشیه‌ای، سومین نقش از نقش‌های سه‌گانه فرانقش اندیشگانی هستند که حاوی جزئیات و اطلاعات حاشیه‌ای درباره متن هستند. افزوده‌های حاشیه‌ای با ارائه اطلاعات و جزئیات بیشتر، ابزاری برای توصیف دقیق تر یک فعل، ابهام زدایی و افزایش محتوای تجربی متن محسوب می شوند. نگارندگان پس از استخراج این افزوده‌ها و تعیین بسامد آنها در سوره‌های مذکور، به تفسیر انواع افزوده در این دو سوره پرداخته و دلایل وجود افزوده‌ها با توجه به فراوانی آنها را بررسی کرده اند. نتایج بررسی نشان می دهد که در مجموع، میزان استفاده از افزوده ها در سوره مدنی مائده بیش از سوره مکی یوسف است. پربسامدترین افزوده‌ها در هر دو سوره افزوده‌های سبب (دلیل، هدف و ذینفع) و موقعیت (مکان و زمان) هستند که مورد اخیر در سورۀ مبارکه مائده از بسامد بالاتری برخوردار است. پس از این دو، افزوده‌های احتمال (شرط، پیش‌فرض و سازش)، افزوده‌های حالت (وسیله، کیفیت، مقایسه و درجه) و همراهی (هم‌کنشی و افزایشی) دارای بیشترین بسامد و افزوده‌های موضوع، نقش (ظاهر و محصول) دارای کمترین بسامد هستند و افزوده زاویه دید (منبع و نقطه‌نظر) در هیچ یک از دو سوره یافت نشد. جزئیاتی از جنسِ سبب، علت و انگیزۀ یک عمل، نشان دهنده توجه ویژه پروردگار به منشأ و سبب امور و دعوت مخاطبان به تدبیر در این امور است. بسامد بالای افزوده‌های موقعیت نیز حاکی از توجه ویژه خداوند متعال به مخاطب کتاب و محدودیتهای نوع بشر و قابل فهم ساختن متن قرآن کریم برای مخاطب (انسان) است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A New Viewpoint to Details Presentation in the Holy Quran based on Functional Linguistics

نویسندگان [English]

  • Hossein Razavian 1
  • Masoumeh Azizi 2
چکیده [English]

To date, a multitude of linguistic studies into the Quran, mainly in the fields of semantics and text analysis (discourse analysis) has been conducted. The present research aims to study the presented details in two surahs of the Quran with a new approach. To this end, based on Halliday’s functional approach, we studied the circumstantial adjuncts in two surahs of Ma’ede and Yusuf as two examples of Medinan and Meccan surahs. In the systemic functional grammar proposed by Halliday, circumstantial adjuncts are the third part of the triple roles of the experimental metafunction, which contain detailed information about the text. Circumstantial adjuncts are considered to be a tool for a more detailed description of a verb, disambiguation and enhancement of the experimental content of the text, by providing information and details. After the adjuncts are extracted, the authors determined the frequency of them in the two surahs and studied the reasons for their existence with respect to their frequency. The results show that, overall, the rate of the use of the adjuncts in Ma’ede as a Medinan Surah is over Yusuf as a Meccan surah. The most frequent adjuncts in both surahs were causal (reason, purpose and beneficiary) and locative and temporal (place and time), with the latter being more frequent in the surah of Ma’ede. After these two adjuncts, adjunct of contingency (condition, presupposition and concession), adjuncts of manner (means, quality, comparison and degree) and adjuncts of accompaniment (interactive and additive) have the highest frequency and other circumstantial adjuncts including topic and role (guise and product) are the lowest in frequency; adjuncts of point of view (source and viewpoint) were not found in any of them. Details such as cause reason and motivation for an action show God’s particular attention to the origin and cause of affairs and invites addressees to meditate on these matters. God's Special attention to the audience of the Holy Quran and the humans' general inability to understand it is also indicated by the high frequency of location adjuncts.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • circumstantial adjuncts
  • functional linguistics. Halliday
  • the Holy Quran
  • Ma’ede
  • Yusufل