تحلیل ادبی زبانی داستان قرآنی موسی(ع) و خضر از منظر نظام های گفتمانی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه شاهد

چکیده

از رویکردهای مهم و دیرینه ی قرآن پژوهان، تأمل در زبان و چگونگی فهم و تفسیر این متن عظیم است که دارای وجوه گوناگون دینی، معرفتی و هنری می باشد. از جمله‌ی این رویکردها، رویکرد ادبی و زبان شناسی به قرآن است که افرادی چون سید قطب، مستنصر میر، نیل رابینسون، ایزوتسو، آنگلیکا نویورت طرح و آثاری در این زمینه تألیف کرده‌اند.
با پیشرفت تحلیل مباحث گوناگون زبان شناسی و نشانه شناسی در متون مختلف، دریافته می‌شود که متن قرآن کریم و از جمله قصص قرآنی در بردارنده‌ی بسیاری از شگردهای زبانی در رساندن و القای مفاهیم متعالی خویش است که از این حیث کمتر به آنها پرداخته شده است.
این پژوهش با تحلیل داستان موسی و خضر در سوره کهف، بر اساس تحلیل نشانه معناشناسی گفتمانی به توصیف و تبیین انواع نظام‌های گفتمانی چون رخدادی، تجویزی  و تنشی در این داستان می‌پردازد.  با توجه به این نکته که در این تحقیق، ما هرگز در صدد این نیستیم که ارزش قصص قرآن را به سبب دارا بودن این   نظام‌های گفتمانی بدانیم، بلکه با قبول تعالی همه جانبه‌ی این متن برآنیم که این بعد از نظام‌های گفتمانی را در ساختار و محتوای آن آشکار سازیم. به سخنی دیگر در صدد توصیف این نظام‌ها در سطح و عمق این قصه هستیم تا از این رهگذر به بیان و اثبات یکی دیگر از ابعاد ارزشمند قصه‌های قرآنی پرداخته شود. روش تحقیق به شیوه‌ی تحلیل محتوا و بر اساس نظریه‌های نشانه معناشناسی است که توسط افرادی چون گرمس و کورتز در سال‌های اخیر مطرح شده است.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Literary-Linguistic Analysis of the Qur'anic Story of Moses and Khizr from the Viewpoint of Discourse Systems

نویسنده [English]

  • Farideh Davoudi Moghaddam
چکیده [English]

One important and old approach taken by Quran researchers is considering the language and how understanding and interpreting of this great text, which enjoys various, religious, epistemological and artistic dimensions, happens. Among such studies are the literary- linguistic approaches to the Quran that people like Sayyid Qutb, Mustansir Mir, Nil Robinson, Toshihiko Izutsu and Angelika Neuwirth have authored works on.
The development of the analysis of different linguistic and semiotic discussions in different texts has made it clear that Quran's text and specially its stories contain many linguistic techniques in conveying and inculcating its exalted concepts which has been touched on by experts less often.   
Analyzing the story of Moses and Khizr in Kahf surah based on analyzing discourse semiotics, this study describes and explains different discourse systems such as eventual, prescriptive and tensional discourse.
In this research we do never intend to know the value of Quranic stories in their having these discourse systems, rather we accept the greatness of Quran in all its dimensions and we pursue to clarify this aspect of discourse systems in its structure and content.In other words, we are going to describe these systems both in the surface and deep structures of this story to depict and prove another valuable aspect of Quranic stories. This research method is content analysis based on semiotic theories that have been raised by people such as Algirdas Julien Greimas and Kurtz in recent years.
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quran
  • Semantics
  • discourse systems
  • Greimas
  • the story of Moses and Khidr