تحلیل گزاره‌های پرسشی در سوره «مؤمنون» بر اساس نظریه کنش کلامی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه کردستان

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کردستان

چکیده

گزاره‌های پرسشی با کارکردهای کنشیِ متنوّعی که در زبان دارد، یکی از ابزارهای مؤثر زبان در تأثیرگذاری بر مخاطب، و ایجاد کنش‌های بیرونی است. با توجّه به اهمیت ویژه‌ی گزاره‌های پرسشی، در تأثیر و بلاغت کلام، بررسی موردیِ کنش‌های کلامیِ گزاره‌های پرسشی در قرآن کریم و تبیین نقش کنشیِ آنها در تأثیر و بلاغت قرآن، از ضروریات پژوهش در حوزه‌ی بلاغت و قرآن‌پژوهی است. در این مقاله به منظور تبیین جنبه‌های دیگری از بلاغت گزاره‌های پرسشی در قرآن کریم، بر اساس نظریه‌ی کنش کلامی(speech act)، به بررسی کارکردهای کنشیِ گزاره‌های پرسشی در قرآن کریم می‌پردازیم و برای دست‌یابی به نتایج دقیق‌تر در این زمینه، سوره‌ی «مؤمنون» به‌عنوان زمینه‌ی بررسیِ موردی انتخاب شده است. نتایج این تحقیق، کارکردهای هدفمند و پویای زبان قرآن در عرصه‌ی کنش‌های کلامی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، با توجّه به ابتنای مبانی نظریه‌ی کنش کلامی بر «زیان طبیعی» و کارکرد آن در جوامع انسانی، برخی مبانیِ این نظریه، در تضاد با ویژگی‌های کلام وحیانی قرآن و دیگر کتاب‌های آسمانی است، و در بررسی آیات قرآن کریم بر اساس نظریه‌ی کنش کلامی، باید نسبت به این مسأله دقت لازم را به عمل آورد.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Questions in Surah "Al-Mu’minoon" Based on "Speech Act" Theory

نویسندگان [English]

  • Mohsen Pishvaii alavi 1
  • Fardin Hosseinpanahi 2
چکیده [English]

Having a variety of performative functions in the language, questions are one of the most effective tools affecting the audience, and creating external acts. Regarding the special importance of questions in influencing and the rhetoric of speech, case studies of the speech acts of questions in the Holy Qur'an, and explicating their performative function in the influence and eloquence of the Qur'an is one of the necessities in the field of rhetoric and Qura'nic studies. To explain some other aspects of the rhetoric of questions in the Qur'an, in this article, based on speech act theory, we study the performative functions of questions in the Qur'an. To achieve better results, surah "Al-Mu’minoon" has been selected as the corpus. The results of this research show the purposeful and dynamic functions of the language of the Qur'an in the realm of speech acts. On the other hand, due to the fact that speech act theory is founded on "natural language" and its function in human societies, some principles of this theory are contrary to features of the inspirational language of the Qur'an and other scriptures. Thus, in the study of verses of the Holy Quran using speech act theory, this needs to be taken into account.

کلیدواژه‌ها [English]

  • surah Al-Mu’minoon
  • questions
  • Speech act
  • speaker
  • audience
  • Context