تأثیر قرآن و حدیث در دیوان مولانا حسن کاشی آملی

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه ایلام

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه ایلام

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیّات فارسی دانشگاه ایلام

چکیده

 
شاعران ایرانی از آغاز پیدایش زبان فارسی، کم و بیش به قرآن کریم و احادیث توجّه داشته‌اند. این توجّه در سده‌های هفتم و هشتم با گسترش معارف اسلامی و اندیشه‌های عارفانه به اوج خود می‌رسد. مولانا حسن کاشی، شاعر پارسی‌گوی شیعی سده‌ی 7 - 8 ه . ق به اقتضای تربیت خانوادگی، علاقه‌ی شخصی، ذهنیّت مذهبی و سنّت انعکاس معارف اسلامی در شعر پارسی با این منابع معرفتی آشنایی عمیق داشته و در اشعار خود به ویژه در قصاید به مناسبت‌های مختلف از آن‌ها بهره گرفته است. موضوع پژوهش حاضر بررسی تأثیر قرآن و حدیث در شعر اوست و پس از اشاره‌ای به احوال شاعر، به شیوه‌های مختلف استفاده‌ی وی از قرآن و حدیث از جمله تلمیح، تصویر، اقتباس، ترجمه، تأویل و تفسیر و حلّ پرداخته شده است. هم‌چنین ترکیباتی که شاعر در به کارگیری آن‌ها وامدار قرآن و حدیث است، بررسی شده؛ در نهایت اهداف شاعر از کاربرد قرآن و حدیث از جمله استشهاد و استناد، تشبیه و تمثیل، تعلیل و توجیه، برهان و استدلال، تبرّک و تیمّن، توصیف و  بررسی گردیده است. این پژوهش بیانگر تأثیرپذیری گسترده‌ی شاعر از قرآن کریم و به میزان کمتر از احادیث است. شیوه‌ی غالب اثرپذیری او تصویری و بیشتر با هدف توصیف به ویژه توصیف و منقبت حضرت علی (ع) است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of the Quran and Hadith on Moulana Hassan Kashi Amoli’s Divan

نویسندگان [English]

  • Rahman Zabihi 1
  • Mahdi Akbarnejad 2
  • Younes Jelodari 3
چکیده [English]

Iranian poets, since the emergence of Persian language, have more or less paid attention to the Holy Quran and Hadith. With the expansion of Islamic epistemes and mystical ideas, this attention reached its peak in seventh and eighth centuries AH. Moulana Hassan Kashi, a Shiite Persian poet (7-8 AH), by virtue of parenting, personal interest, religious mentality, and the tradition of reflection of Islamic epistemes in Persian poems at that time, was deeply familiar with such sources of knowledge and used them in his poems particularly his Qasidas for a variety of purposes. The aim of the present study is to probe into the effects of the Quran and Hadith on his poems. After presenting an introduction to his life, this study analyzes the ways in which he used the Quran and Hadith in the form of literary devices such as allusion, imagery, adaptation, translation, interpretation, and Hal (fragmentation). His use of compounds in which the poet draws on the Quran and Hadith was also analyzed. Finally, his objectives in using the Quran and Hadith evident in strategies including instantiation and citation, simile and parable, arguing and justifying, reasoning and argument, veneration, description, etc. were studied. This study revealed that the poet has been influenced to a great extent by the Quran and to a lesser extent by Hadith. Imagery was the dominant influence on the poet which he used for the purpose of description, mainly the description and eulogy of Imam Ali (AS).
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hassan Kashi
  • Poems (Divan)
  • the Quran and Hadith
  • ways of being influenced