زیبایی شناسی اسلوب حکیم در قرآن (بررسی موردی ده جزء میانی قرآن)

نوع مقاله: مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد یار دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

2 دانشجوی دکتری دانشگاه بین المللی امام خمینی قزوین

چکیده

اسلوب حکیم یکی از عناصر زیباشناختی در متون است که گوینده بنابر اقتضاهای بافتی وموقعیتی، روش خردمندانه و حکیمانه‌ای برای بیان غرض خود در پیش می‌گیرد. این عنصر اگرچه گاه در بدیع و گاه در استفهام مطرح می‌شود اما به دید غالب در علم معانی و موارد خروج کلام از اقتضای ظاهر است که به کارگیری آن بر بلاغت کلام می‌افزاید و بلیغ بودن قائل آن را ثابت می‌کند. به کارگیری این شیوه‌ی هنری در زبان قرآن که متصف به بلاغت بوده و جنبه‌ی بلاغی آن از جمله موارد اعجاز زبانی آن به شمار می‌آید، اهمیت این مسأله را روشن می‌سازد. اثبات بلاغت قرآن کریم با بررسی این آرایه برای نشان‌دادن زیبایی وبخشی از وجوه اعجاز قرآن کریم وعمق بخشیدن به فهم کلام وحی الهی، با بیان اسرار و اغراض بلاغی مورد نظر خداوند در به کار بردن آن، از اهداف این پژوهش هست که تلاش شده‌است با روش توصیفی- تحلیلی واز طریق ذکر نمونه‌هایی از ده جزء میانی قرآن کریم و نیز نمودازی آماری  به آن دست یابیم. اشاره به فراوانی ومیزان کاربرد این آرایه برای اثبات تاثیر کارآمدی آن در جهت نشان دادن وتثیبت بلاغت قرآن کریم وتقسیم‌بندی این آرایه بر چهار وجه مذکور از مهم‌ترین مشخصه‌های این پژوهش است. رویارویی با عناد وناسازگاری مخالفان پیامبر اکرم (ص) مبنی بر خواسته‌هاو بهانه‌هایی غیر قابل قبول برای نپذیرفتن ربوبیت خداوند متعال ورسالت رسول اکرم (ص)،از جمله دلایل به کاربردن آرایه ادبی اسلوب حکیم است . 
 
 
     

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Aesthetic of Uslub al-Hakim in the Holy Qur'an (Case Study: the 10 middle ajzā of the Qur'an)

نویسندگان [English]

  • Mohammad Mirhosseini 1
  • Narges Ansari 1
  • Zahra Salimi 2
چکیده [English]

Uslub al-Hakim is one of the aesthetic elements in literature, based on which the author finds judicious and sage ways to convey what he/she intends under the requirements of context and situation. Although the literal element is also found in al-Badi' and al- Istifham, it majorly adds to discourse rhetoric and proves the speaker's eloquence when it is used in semantics and in instances of discourse breaching formal requirements. Employing this artistic technique in the Qur'anic language, which is known for its rhetoric, and its rhetorical feature is one of its linguistics miracles indicates the significate of this problem. The present study is an attempt to prove the rhetoric of the Holy Qur'an through analyzing this device to depict the beauty and part of the aspects of the miracle of the Holy Quran and to deepen the understanding of the divine words by means of expressing mysteries and rhetorical intentions of God. To this end, the study was carried out using an analytical-descriptive method and by giving instances of using the technique, in the middle 10 ajzā of the Holy Qur'an, with statistical representations. Showing the frequency of the technique intended to prove its effectiveness in expressing and picturing the rhetoric of the book and categorizing the technique into the four mentioned dimensions is one of most important characteristics of the present study. Among the reasons for using Uslub al-Hakim has been to counter the opponents of the Prophet (PBUH) who were rejecting the Prophet’s call by giving pretexts to accept the Godhood of the Sublime God and the mission of Prophet Muhammad (PBUH).
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Holy Quran
  • rhetoric
  • formal requirements
  • Uslub al-Hakim