فصلنامه پژوهش‌های ادبی - قرآنی

فصلنامه پژوهش‌های ادبی - قرآنی

ظرافت‌های تقدیم و تأخیر در سورۀ روم

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
الها م کرامتی 1
امیر مقدم متقی 2
فاطمه قوتی 1
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/paq.2024.2013964.3772
چکیده
یکی از وجوه اعجاز قرآن، جنبۀ بلاغی است که از نظر ظاهری و ساختاری با واژگان ارتباط تنگاتنگی دارد‌ و از جمله تکنیک‌های آن بحث تقدیم و تأخیر است که بهر‌ه‌گیری از آن به گویاتر شدن کلام و فهم بهترمخاطب کمک می‌کند ،چنین تکنیکی علاوه برنظام‌مند و اصولی‌بودن، موجب زیباییِ‌اسلوب، شیوایی تعبیر ‌و‌حسن سبک نیز می‌شود.این پژوهش درپی آن است که با توجه به اهمیت این اسلوب، با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی دلایل بلاغی تقدیم و تأخیر از دو جهت نحوی و رتبی در سورۀ روم بپردازد تا علاوه‌ بر یافتن دلایل بلاغی آن، به میزان تأثیرگذاری این اسلوب دردلالت واژگان نیز دست یابد. نتیجۀ این پژوهش بیانگر آن است که مهمترین اسباب بلاغی تقدیم و تأخیر از دو جهت نحوی و رتبی به معنا برمی‌گردد؛ بدین گونه که در پس جابه‌جایی واژگان چه از نظر نحوی و چه رتبی، معنایی نهفته است که گوینده به جهت برجسته‌کردن و مهم جلوه‌دادن آن به این شیوه پرداخته است؛بنابراین تقدیم و تأخیر نه‌تنها تأثیر‌مهمی در‌افزایش دلالت واژگان و زیبایی‌آن دارد، بلکه به‌منظور انتقال قصد و هدف مشخصی به کار می‌رود.
کلیدواژه‌ها
قرآن
جنبۀ بلاغی
تقدیم و تأخیر
نحوی و رتبی
معنا

موضوعات

عنوان مقاله English

Subtleties of Anastrophe in Surah Ar-Rum

نویسندگان English

Elham Keramaty 1
Amir Moqaddam Mottaqi 2
Fatemeh Ghovati 1
1 PhD Student of Arabic Language and Literature, Dr. Ali Shariati Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Dr. Ali Shariati Faculty of Letters and Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad Iran
چکیده English

One of the miracles of the Qurʾān is the rhetorical aspect, which is closely related to words in terms of appearance and structure. Anastrophe is a rhetorical technique the use of which helps to make the words more expressive and better understood by the audience. Such a technique, in addition to being systematic and principled, creates beautiful style, and adds to the eloquence of the phrasing. Considering the importance of this style, this descriptive-analytical research aims to investigate the rhetorical reasons of anastrophe in Surah Ar-Rum from two perspectives of syntax and order, to illuminate the effect of this style on the meaning of words. The result of this research indicates that the most important rhetorical device of anastrophe is related to meaning so that behind the rearranging of the words, both in terms of syntax and order, there is some meaning that the speaker has intended to convey in this way in order to highlight it. Therefore, anastrophe not only has an important effect in increasing the lexical meaning and beauty, but is also used to impart a specific intention and purpose.

کلیدواژه‌ها English

Qurʾān
rhetorical aspect
anastrophe
syntactic and ordinal
meaning

  1. - قرآن کریم.

    1. آلوسی بغدادی،شهاب الدین سید محمود (1405). روح المعانی فی‌تفسیر القرآن‌العظیم‌والسبع المثانی. بیروت:دار احیاءالتراث العربی.

    2.ابن‌اثیر،ضیاءالدین(1983).المثل‌السائرفی‌ادب‌الکاتب‌والشاعر.تحقیق‌دکترمحمدالحوفی،الطبعةالأولی، بیروت:دارالرفاعی.

    1. ابن عاشورتونسی، محمد الطاهر(1984). التحریر والتنویر «تحریر المعنى السدید وتنویر العقل الجدید من تفسیر الکتاب المجید» .ج21،تونس:دارالتونسیة
    2. ابن عجیبه،احمد.(2010).البحرالمدید فی تفسیر قرآن المجید.جلد 4،بیروت:دارالکتب العلمیه.

    5.ابن منظور، محمد بن مکرم(1414).لسان العرب.بیروت: دارصادر.

    6.بلخی،مقاتل بن سلیمان(1423).تفسیرالقرآن.تحقیق:عبدالله محمود شحاته.بیروت: دارإحیاء التراث.

    1. باقلانی،ابوبکر محمدبن طیب(1119).اعجاز القرآن.تحقیق سیداحمد صقر،مصر:دارالمعارف.

    8.پورسیف ،عباس (1381).خلاصه تفاسیر المیزان ونمونه.چاپ پنجم، تهران:نشر شاهد.

    9.تمیمی آمدی،عبدالواحدبن محمد(1410).غررالحکم ودررالکلم.تحقیق سید مهدی رجایی،قم:دارالکتب الاسلامیة

    1. تیمی،یحیی بن سلام(1425).تفسیرالقرآن. بیروت-لبنان:دارالکتب العلمیة،منشورات محمد علی بیضون.
    2. جرجانی،عبدالقاهر(1969).دلائل الاعجاز. تحقیق محمد عبدالمنعم خفاجی،الطبعة الأولی،قاهرة: مکتبة القاهرة
    3. حویزی،عبدعلی عروسی(1390).تفسیرنور الثقلین.ترجمه گروهی از فضلای حوزه تفسیر،قم:دفتر نشرنوید اسلام.
    4. حلی، حسن بن یوسف(1305).کشف الفوائد علامه حلی فی شرح قواعد العقاید. تبریز: مکتب اسلام

    14.خویی،سیدابوالقاسم(1363).مرزهای اعجاز.ترجمه جعفر سبحانی،تهران:کانون انتشارات محمدی.

    15.درویش،محی الدین(1999 ).اعراب القرآن الکریم و بیانه. بیروت.

    1. رافعی،مصطفی صادق (1361).اعجاز قرآن وبلاغت محمد.ترجمه عبدالحسین ابن الدین،تهران:بنیاد قرآن.

    17.زمخشری،محمود بن عمر.(1374).الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل وعیون الأقاویل فی وجوه التأویل وهو تفسیر القرآن الکریم.ناشر:مؤسسه بوستان کتاب.

    18.طباطبایی، محمدحسین(1390).تفسیرالمیزان.مترجم:سیدمحمد باقر موسوی همدانی،قم:دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.

    1. طیب ،سید عبدالحسین(1378).اطیب البیان فی تفسیر القران. تهران: انتشارات اسلام.
    2. عبدالرحمن بنت شاطئ،عایشه (1376).اعجاز بیانی قرآن.ترجمه حسین صابری،تهران:شرکت انتشارات علمی وفرهنگی.

    21.عمایرة،خلیل احمد(بی تا).فی نحو اللغة و تراکیبها منهج و تطبیق. قاهرة:دارالمعارف.

    1. فراهیدی،خلیل بن احمد(1425).العین. قم: انتشارات اسوه.

    23.کوهین،جون (1986).بینة اللغة الشعریة. ترجمه :«محمد الولی، محمد المعری» ، الطبعة الأولی، المغرب: الدار البیضاء.

    24.موسوی همدانی، سید محمد باقر(1374).ترجمه تفسیرالمیزان.قم:دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین  حوزه علمیه .

    1. نراقی، محمد مهدی(1383).جامع السعادات. تصحیح سید محمد کلانتر، نجف اشرف: جامعة النجف الدینیة.
    2. بهرامی، محسن و دیگران (1396).«بررسی مقایسه‌ای علل وعلایم بی‌خوابی در انسان از منظر طب سنتی ایران وطب نوین »،مجله طب سنتی اسلام وایران ،دوره8 ،شماره 2 ،ص191-183.
    3. مصباح یزدی،محمد تقی(1388) .«توبه؛جایگاه و فرایند تحقق آن»،معرفت. سال هجدهم،شهریور، ش141،ص12-5.
    4. همتی،شهریار؛ظفری،پژمان؛محبتی،شمسی (1397).واکاوی معنای معنا و بررسی زیباشناسی آن در قرآن کریم مطالعه موردی : تقدیم و تأخیر در ده آیه مشابه.سال سوم،شماره سوم،پیاپی11، ص95-69

    - The Holy Quran

    1. Alousi Baghdadi, Shahabuddin Seyyed Mahmoud,( 1405 AH):"roh al- maani fi tafsir al -quran al-azim va sab al- masani" ,dar al- ehya asar al-arabi.
    2. Abdurrahman Bint Tahit, Ayesha (1376 AH), Ijaz Bayani Quran, translated by Hossein Sabri, Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company.
    3. Balkhi, Maqatil bin Suleiman. (1423AH). Interpretation of the Qur’an. Investigation: Abdullah Mahmoud Shehata. Beirut: Dar Ihya al-Turath.
    4. Bagalani, Abu Bakr Muhammad ibn Tayyib, (1119AH), The Miracles of the Qur’an, edited by Sayed Ahmed Saqr, Egypt: Dar Al-Maaref.
    5. ahrami, Mohsen and others (2016AH), "Comparative study of the causes and symptoms of insomnia in humans from the perspective of traditional Iranian medicine and modern medicine", Journal of Traditional Medicine of Islam and Iran, Volume 8, Number 2, pp. 183-191.
    6. Darvish, Mohiuddin, (1999AH): " erab al-quran al-azim va bayanoh", Damascus-Beirut.
    7. 3 Farahidi, Khalil bin Ahmad (1425), Al-Ain, Qom: Oswah Publications.
    8. Jurjani, Abdul Qahir (1969AH): "dalael al- egaz", Research by Mohammad Abdul Moneim Khafaji, First Edition, Cairo: Cairo School.
    9. Hawzi, Abd Ali Arousi, (1390AH), Tafsir Noor al-Thaqalayn, translated by Gruhi Az Fadali Hawza Tafsir, Qom: Book of Islam.
    10. Hali, Hassan bin Yusuf (1305AH). Discovering the benefits of Allameh Hali in the explanation of the rules of faith. Tabriz: School of Islam.
    11. Hemti, Shahryar; Zafari, Pejman; Mohebati, Shamsi (2017), "Analysis of the meaning of the meaning and its aesthetics in the Holy Qur'an, a case study: dedication and delay in ten similar verses", third year, number 3, serial 11.

    40.Ibn Athir, Zia al-Din (1983AH): "al masal alsaer fi adab al-kateb va al-shaer", The research of Dr. Mohammad Al-Hofi, Beirut: Dar al-Rifa'i, First Edition.

    1. Ibn Ashourtonsi, Muhammad Al-Taher, (1984AH), Tahrir and Enlightenment, “Liberation of the Good Meaning and Enlightenment of the New Mind from the Interpretation of the Glorious Book,” Part 21, Tunis: Dar Al-Tunisiyah Publishing House.
    2. Ibn Ajiba, Ahmed, (2010AH), Al-Bahr Al-Madid in the Interpretation of the Glorious Qur’an, Volume 4, Beirut: Scientific Book House.
    3. Ibn Manzoor, Muhammad Ibn Makram (1414), Arab Language, Beirut: Dar Sader.
    4. Khoyi, Seyida Abul-Qasim, (1363AH), Marzhai Ijaz, translated by Jaafar Sobhani, Tehran: Canon Insharat Mohammadi.
    5. Kohin, June (1986AH), Binah Al-Lagha Al-Shaariyyah, translation: "Mohammed Al-Wali, Mohammad Al-Mari, first edition, Maghreb: Al-Dar Al-Bayda.
    6. Mousavi Hamdani, Seyyed Mohammad Baqir, (1374 AH), translation of Tafsir al-Mizan, Qom: Islamic Publications Office of the seminary seminary community.

    47.Misbah Yazdi, Mohammad Taghi (2008AH), Repentance: The place and process of its realization, Maaraft, 18th year, September, number 141.

    1. Naraghi, Mohammad Mahdi (1383), Jame' Al-Sadat, edited by Sayyed Mohammad Kalantar, Najaf Ashraf: Al-Najaf Al-Diniya University.
    2. Pour Seif, Abbas (1381AH): "Summary of Al-Mizan's and nemooneh Commentaries ",Tehran: Shahid Publishing House, fifth edition.
    3. Rafi'i, Mostafa Sadiq (1361AH), The miracle of the Qur'an and the eloquence of Muhammad, translated by Abd al-Hussein Ibn al-Din, Tehran: Buildings of the Qur'an.
    4. Tamimi Amadi, Abdul Wahid Ibn Muhammad (1410), Gharr al-Hukam and Darr al-Kalam, research of Seyyed Mahdi Rajaee, Qom: Dar al-Kitab al-Islamiya.
    5. Taymi, Yahya bin Salam. (1425AH). Interpretation of the Qur’an. Beirut-Lebanon: Scientific Books House, Muhammad Ali Baydoun Publications.

    53.Tabatabaei, Mohammad Hossein (2013AH), Tafsir al-Mizan, translator: Seyyed Mohammad Baqer Mousavi Hamdani, Qom: Islamic Publications Office affiliated with the Qom Seminary Society of Teachers.

    54.Tayeb, Seyyed Abdul Hossein (1378 AH), Tayeb al-Bayan fi Tafsir al-Qur'an, Tehran: Islam Publications

    1. Umairah, Khalil Ahmad (without date), in the syntax of the language and the composition of the method and implementation, Cairo: Dar al-Maarif.
    2. Zamakhshari, Mahmoud bin Umar. (1374 AH). Al-Kashaf on the hidden facts of Al-Tanzil and Ayun al-Aghawil in the aspects of interpretation and interpretation of the Holy Qur’an. Publisher: Bostan Kitab Institute.