فصلنامه پژوهش‌های ادبی - قرآنی

فصلنامه پژوهش‌های ادبی - قرآنی

جایگاه آواها در تصویرپردازی آیات برگزیده رحمت و عذاب قرآن کریم بر اساس نظریه موریس گرامون

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
سید ابوالفضل سجادی 1
طاهر ماستری فراهانی 2
محمود شهبازی 3
ابراهیم اناری بزچلویی 1
1 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران
3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌ها، دانشگاه اراک، اراک، ایران
10.22034/paq.2026.2070384.4058
چکیده
«آوا» اساسی‌ترین جزء از ساختار زبان است و لایه‌های آوایی یک زبان پیش از سه لایه‌ی دیگر(صرفی، نحوی و معنایی) نخستین بخش از ماهیت آن زبان را شکل می‌دهد. زبان‌شناسان، مباحث آواشناسی را نخستین مرحله برای شناخت و تفسیر هر زبانی قلمداد می‌نمایند. بی‌تردید قرآن کریم از بُعد آوایی، واژگان و ترکیب‌ها معجزه‌ای بی‌نظیر است که کوچکترین اجزاء آوایی آن نیز دارای ارزش معنایی ارزشمندیست. استفاده موزون واکه‌ها (مصوت‌ها) و همخوان‌ها (صامت‌ها)، ارتباط عمیقی با اندیشه‌های آفریننده متن دارد و می‌تواند در "بافت موقعیتی" الهام بخش معناهای ویژه‌ای باشد. نوشتار حاضر تلاش دارد تا با نگاهی نو به آیات عذاب و پاداش قرآن کریم زیبایی‌های موسیقایی، معنایی و هنری آن را آشکار نماید. این پژوهش کوشش می‌کند تا به روش توصیفی-تحلیلی بر پایه نظریه موریس گرامون، زبان‌شناس و نظریه‌پرداز برجسته فرانسوی به تحلیل آوایی "آیات برگزیده بشارت و عذاب" در قرآن کریم بپردازد. نتیجه حاصل از این پژوهش به وضوح مشخص می نماید که هماهنگی آوایی درآیات قرآن کریم موجب شکل‌گیری تصاویر بدیعی گردیده که در انتقال معنا و القای آن به ذهن مخاطب کارکرد تاثیرگذاری دارد.
کلیدواژه‌ها
قرآن کریم
آواهای القاگر
آیات رحمت
آیات عذاب
موریس‌گرامون
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Sound in the Imagery of Selected Qur'anic Ayahs of Mercy and Punishment: A Study Based on Maurice Grammont's Theory

نویسندگان English

Sayyed Abolfazl Sajjadi 1
Taher Masteri Farahani 2
Mahmoud Shahbazi 3
Ibrahim Anari Bozchlui 1
1 Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Iran
2 PhD Student, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Iran
3 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Languages, Arak University, Iran
چکیده English

The phonological level constitutes the foundation of linguistic structure and precedes the morphological, syntactic, and semantic levels of language. Linguists regard phonological analysis as the first step toward understanding and interpreting any language. From a phonological perspective, the Holy Qur'an exhibits remarkable linguistic features, with even its smallest sound units contributing to the construction of meaning. The harmonious use of vowels and consonants is closely related to the communicative intent of the divine discourse and can evoke particular meanings within the situational context. The present study examines selected Qur'anic verses of promise and punishment to explore their phonological, semantic, and aesthetic features. Employing a descriptive-analytical approach and drawing on Maurice Grammont's phonological theory, the study analyzes the sound patterns of these selected verses. The findings demonstrate that phonological harmony in the Qur'anic text creates vivid imagery that contributes significantly to the effective communication and reinforcement of meaning.

کلیدواژه‌ها English

Holy Qur&‌rsquo
an, evocative sounds, ayahs of mercy, ayahs of punishment Maurice Grammont
- القرآن کریم
1. احمدی، بابک، (1380)، ساختار و تأویل متن، تهران: مرکز نشر، چاپ نهم.
2. ابوالشباب، واصف، (1998). القدیم و الجدید فی الشعر العربی الحدیث، بیروت: دارالنهضة العربیه.
3. اخوان ثالث، مهدی، (1344)، از این اوستا، تهران: انتشارات نگاه، چاپ اول.
4. البخاری، محمد حسن، (2015)، بررسی نقش تکرارهای آوایی در تأثیرات معنایی و روانی قرآن کریم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
5. البورینی، عاتکة زیاد، (2021). معجم أصوات الحیوانات و الطیور و الحشرات و الجمادات، عمان: دارالفلاح للنشر والتوزیع.
6. پروین، نورالدین، معین، جواد، و میردامادی، سید مجتبی، (1402)، تحلیل شناختی القاگری آواها در سوره حج، دوفصلنامه مطالعات سبک‌شناختی قرآن کریم، 57.
7. ثَمره، یدالله، (1364)، آواشناسی زبان فارسی: آواها و ساخت آوایی هجا، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
8. خاقانی، محمد، فضیلت، یوسف، (1401)، دلالت آوایی در آیات وعد و وعید قرآن کریم، نشریه پژوهشهای قرآنی.
9. صهبا، فروغ، (1384)، مبانی زیبایی‌شناسی شعر، مجله علوم انسانی و اجتماعی شیراز، 22(3)، 90–109.
10. طبّاره، عفیف عبدالفتاح، (1386)، داستان پیامبران در قرآن، تهران: نشر احسان.
11. عرار، مهدی، (2002)، جدل اللفظ و المعنی: دراسة فی دلالة الکلمة العربیة، عمان: دار وائل.
12. علی‌زاده، مهدی، (1397)، فونتیک و فونولوژی در مطالعات صوت‌شناسی قرآنی: تأثیر واج‌ها بر انتقال مفاهیم دینی و اخلاقی، فصلنامه زبان و ادبیات معاصر، 42، 78–82.
13. فتوحی، محمود، (1391)، سبک‌شناسی: نظریه‌ها، رویکردها و روش‌ها، تهران: انتشارات سخن، چاپ اول.
14. قطب، سید، (1425)، فی ظلال القرآن، بیروت: دارالشروق، چاپ پنجم.
15. قویمی، مهوش، (1383)، آوا و القا: رهیافتی به شعر اخوان ثالث، تهران: انتشارات هرمس.
16. گرامون، موریس(1376)، قواعد شعر فرانسه و موسیقی کلمات، ترجمه محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: توس.
17. مدرسی قوامی، گلنار، (1392)، بررسی علمی گفتار، تهران: انتشارات سمت.
18. مارتینه، آندره، (1380)، توازن دگرگونی‌های آوایی: جستاری در واج‌شناسی درزمانی، تهران: هرمس.
19. میرشکاری، جواد، (1387). فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: گروه نشر آثار.
20. مظفری، سودابه، و رحیمی، کاوه، (1401)، مطالعه موردی سوره‌های هود و یوسف، نشریه پژوهش‌های قرآنی، 105.
21. شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1386)، موسیقی شعر، تهران: آگاه، ویرایش سوم، چاپ نهم.
22. Smith, Jonathan. (2020), Phonetic Structures and Emotional Conveyance in Contemporary Literary Criticism, Journal of Literary Sound Studies, Vol. 5, No. 1, pp. 45-49.
فصلنامه پژوهش‌های ادبی - قرآنی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 13 تیر 1405